Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) nedir sorusu, ceza infaz süreci devam eden hükümlüler ve aileleri açısından en kritik başlıklardan biridir. Mahkeme tarafından verilen hapis cezası kesinleştikten sonra süreç bitmez; asıl önemli aşama infaz dönemidir. İşte bu noktada koşullu salıverilme, cezanın tamamen ortadan kalkması değil, infaz biçiminin değişmesi anlamına gelir. Hükümlü, kanunda öngörülen süreyi ceza infaz kurumunda geçirdikten ve iyi hâlli olduğu tespit edildikten sonra, cezasının kalan kısmını toplum içinde denetim altında tamamlayabilir.
Uygulamada en sık yapılan yanlış, şartlı tahliyenin “otomatik tahliye” olarak görülmesidir. Oysa hem süre şartının hem de iyi hâl şartının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Ayrıca infaz oranı, suçun türüne, suç tarihine ve hükümlünün hukuki durumuna göre değişir. İnfaz hukuku teknik bir alandır ve yapılacak küçük bir hesap hatası tahliye tarihini ciddi biçimde etkileyebilir. Bu makalede koşullu salıverilmenin şartlarını, başvuru sürecini, karar merciini, denetimli serbestlikten farkını, infaz oranlarını ve geri alma kararına karşı itiraz yollarını ayrıntılı biçimde ele alacağız.
Sayfa İçeriği
Koşullu Salıverme (Şartlı Tahliye) Şartları
Koşullu salıverilmenin uygulanabilmesi için iki temel şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: süre şartı ve iyi hâl şartı. Bu iki unsurdan biri eksikse, tahliye mümkün değildir. Süre şartı, hükümlünün cezasının belirli bir bölümünü cezaevinde fiilen geçirmiş olmasını ifade eder. İyi hâl şartı ise hükümlünün cezaevi içindeki tutum ve davranışlarının topluma uyum açısından olumlu bir gelişim gösterdiğinin tespit edilmesidir.
Süre şartı bakımından infaz oranları suç türüne göre değişir. 2026 yılı itibarıyla genel kural olarak süreli hapis cezalarında infaz oranı 2/3’tür. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 36 yıl, müebbet hapis cezasında ise 24 yıl infaz edilmeden koşullu salıverilme uygulanamaz. Terör suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve örgüt suçları gibi bazı özel suç tiplerinde infaz oranı 3/4 olarak uygulanmaktadır. Ayrıca tekerrür hükümleri (mükerrirlik) söz konusuysa, infaz süresi uzayabilir.
İyi hâl şartı ise yalnızca disiplin cezası almamış olmayı ifade etmez. Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu; hükümlünün eğitim faaliyetlerine katılımını, mesleki çalışmalarını, kurallara uyumunu ve yeniden suç işleme riskine ilişkin değerlendirmeleri dikkate alır. Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, iyi hâl değerlendirmesinin soyut ve gerekçesiz yapılmasıdır. Bu tür durumlarda infaz hâkimliği denetimi önem kazanır.
Koşullu Salıverilme Başvurusu Nasıl Yapılır?
Koşullu salıverilme süreci çoğu zaman ceza infaz kurumu tarafından re’sen (kendiliğinden) başlatılır. Hükümlünün hak ederek tahliye tarihine yaklaşılmasıyla birlikte dosya İdare ve Gözlem Kurulu gündemine alınır. Uygulamada genellikle tahliye tarihinden yaklaşık 6 ay önce değerlendirme süreci başlatılır.
Bununla birlikte hükümlü veya müdafii (avukatı) yazılı dilekçe ile de başvuru yapabilir. Dilekçe, ceza infaz kurumu müdürlüğüne verilir. Kurul, disiplin kayıtlarını, eğitim programlarını ve infaz sürecine ilişkin belgeleri inceleyerek gerekçeli bir rapor hazırlar. Bu rapor infaz hâkimliğine gönderilir.
Uygulamada sık yapılan hata, yalnızca süre dolduğu için tahliye olunacağı düşüncesidir. Oysa dosyada olumsuz bir kurul raporu varsa infaz hâkimi talebi reddedebilir. Bu nedenle başvuru öncesinde disiplin durumunun ve infaz dosyasının dikkatle incelenmesi gerekir.
Örnek Koşullu Salıverilme Dilekçesi
… CEZA İNFAZ KURUMU MÜDÜRLÜĞÜ’NE
Hükümlü: (Ad Soyad, T.C. Kimlik No)
Dosya No: …
Konu: Koşullu salıverilme değerlendirmesi talebimdir.
Hakkımda verilen hapis cezasının kanunda öngörülen infaz oranını tamamlamış bulunmaktayım. Ceza infaz kurumunda bulunduğum süre boyunca disiplin cezası almadım, eğitim ve iyileştirme faaliyetlerine düzenli katılım sağladım. 5275 sayılı Kanun’un 107. maddesi uyarınca koşullu salıverilme şartlarını taşıdığım kanaatindeyim.
Gereğinin yapılmasını arz ederim.
Tarih: …/…/2026
İmza
Koşullu Salıverilme Süreci Nasıl İşler?
Süreç üç aşamalı ilerler: kurul değerlendirmesi, infaz hâkimliği kararı ve denetim süresi. Öncelikle İdare ve Gözlem Kurulu hükümlünün dosyasını inceler ve iyi hâl raporu düzenler. Bu rapor bağlayıcı değildir ancak kararın temel dayanağını oluşturur.
Ardından infaz hâkimliği dosyayı inceler. Hâkim, infaz oranının doğru hesaplanıp hesaplanmadığını ve kurul değerlendirmesinin hukuka uygun olup olmadığını denetler. Şartların oluştuğu kanaatine varırsa koşullu salıverilme kararı verir.
Tahliye sonrasında hükümlü, cezanın kalan süresi boyunca denetim altındadır. Bu süre zarfında kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması halinde koşullu salıverilme geri alınabilir. Uygulamada en riskli dönem bu deneme süresidir.
Koşullu Salıverilme Kararı Kimler Tarafından Verilir?
Nihai karar mercii infaz hâkimliğidir. İdare ve Gözlem Kurulu yalnızca değerlendirme yapar ve rapor düzenler. Bu ayrım önemlidir çünkü karar yargısal niteliktedir ve itiraza tabidir.
İnfaz hâkimi, hem süre şartını hem de iyi hâl şartını denetler. Uygulamada özellikle infaz oranı hesaplamalarında hata yapılması ciddi mağduriyetlere yol açabilir. Suç tarihi, lehe kanun uygulaması ve tekerrür hükümleri dikkatle incelenmelidir.
Koşullu Salıverilme ile Denetimli Serbestlik Farkı
Koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik sıklıkla karıştırılır. Oysa iki kurum farklıdır. Koşullu salıverilme, cezanın kalan kısmının toplum içinde infaz edilmesidir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihine kadar geçen belirli bir sürenin dışarıda geçirilmesini sağlayan bir tedbirdir.
| Kriter | Koşullu Salıverilme | Denetimli Serbestlik |
|---|---|---|
| Kapsam | Cezanın kalan kısmı | Belirli sabit süre |
| Karar Merci | İnfaz Hâkimliği | İnfaz Savcılığı / Denetimli Serbestlik |
| İhlal Sonucu | Kalan ceza cezaevinde infaz edilir | Tedbir kaldırılır |
Koşullu Salıverilmede İnfaz Oranları (2026)
2026 yılı itibarıyla infaz oranları şu şekildedir:
- Genel suçlar: 2/3
- Ağırlaştırılmış müebbet: 36 yıl
- Müebbet: 24 yıl
- Terör ve cinsel suçlar: 3/4
Hükümlünün disiplin durumu ne olursa olsun, bu oran tamamlanmadan tahliye mümkün değildir. Ayrıca mükerrirler açısından oran artışı söz konusu olabilir.
Koşullu Salıverilmenin Kaldırılması Kararına İtiraz
Deneme süresinde kasten suç işlenmesi veya yükümlülük ihlali halinde infaz hâkimliği koşullu salıverilmeyi geri alabilir. Bu karar tebliğ edildikten sonra 7 gün içinde itiraz edilebilir.
İtiraz mercii, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesidir. Mahkeme dosya üzerinden inceleme yapar ve kesin karar verir. Bu süreçte sürelerin kaçırılmaması büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Koşullu salıverilme otomatik midir?
Hayır. Süre ve iyi hâl şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Denetimli serbestlik ile aynı şey midir?
Hayır. Hukuki dayanakları ve uygulama zamanı farklıdır.
İyi hâl neye göre belirlenir?
Kurul raporu, disiplin geçmişi ve infaz sürecindeki davranışlara göre belirlenir.
Geri alma kararına karşı ne yapılabilir?
7 gün içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.